• Facebook
 
FN_00909363_4561.jpg
 
image_edited.jpg

NAGRODA MOCZARSKIEGO - LAUREAT ZA ROK 2021

3 grudnia 2021 roku została przyznana Nagroda Historyczna m.st. Warszawy im. Kazimierza Moczarskiego. Za najlepszą książkę o tematyce historycznej jury pod przewodnictwem prof. Andrzeja Friszkego uznało „Najlepsze miasto świata. Warszawa w odbudowie 1944-1949” Grzegorza Piątka!

Jury doceniło książkę, w której temat powojennej odbudowy Warszawy został ujęty w sposób nowatorski i panoramiczny. Autor pokazał wielkie urbanistyczne problemy dawnej Warszawy, jej adoptowanie do roli stolicy państwa w II Rzeczypospolitej i mało znane koncepcje urbanistyczne okresu dwudziestolecia, kiedy szukano drogi rozwoju stolic zachodniej Europy — to wszystko wpłynęło na to, jak do odbudowy Warszawy zabrali się architekci i urbaniści.

Prof. Andrzej Friszke w laudacji napisał: „Najcenniejsze w książce Grzegorza Piątka jest pokazanie ludzi, urbanistów, architektów, skupionych w Biurze Odbudowy Stolicy, którzy podjęli wielkie wyzwanie zbudowania miasta; ocalenia zabytków, znaków polskiej tożsamości historycznej, ale też stworzenia podstaw rozwoju wielkiej aglomeracji. Autor pokazuje tych ludzi, sięgając do przedwojennych ich środowisk, wyznawanych idei, zdobywanych doświadczeń. W BOS skupili się dawni współpracownicy władz sanacyjnych, komuniści, ludzie z AK i przybysze ze wschodu. Odbudowanie i zbudowanie Warszawy było dziełem nadrzędnym, które ich połączyło, pozwoliło ponad różnicami służyć wielkiemu bieżącemu celowi. Jest w tej opowieści zatem także metafora powojennych losów Polaków, gdzie mieszały się wielkie dramaty polityczne, brak wolności i niepodległości — autor wszystko to zauważa w lapidarnych komentarzach i wskazywaniu na drogę ustalania kluczowych decyzji, ale równoległym nurtem było przywracanie kraju do życia, do codziennego funkcjonowania. Ta złożona prawda zbyt często nam umyka, przesłania ją czarno-biały schemat opisywania lat powojennych. Książka Grzegorza Piątka na przykładzie tak wielkiego dzieła, jakim było odbudowanie — czy może w znacznej mierze zbudowanie od nowa — Warszawy, poszerza horyzont spojrzenia na tę epokę”.

„Jestem podwójnie zaskoczony i podwójnie dumny, ponieważ nie jestem historykiem” — powiedział Grzegorz Piątek po otrzymaniu nagrody. „I to że ta książka została dostrzeżona w tym konkursie, jest dla mnie niezwykle cennym potwierdzeniem, że ma wartość jako książka historyczna. Dziękuję bardzo szacownemu jury. Mam nadzieję, że dzięki nagrodzie książka sprawi, że historia o odbudowie stolicy stanie się nierozerwalną częścią narracji historycznej o Warszawie”.

>>Transmisja z Finałowej Gali w 2021 roku

>>Wywiad przeprowadzony z Laureatem

8 (2).jpg
 

O Nagrodzie Historycznej im. Kazimierza Moczarskiego

 

Konkurs o Nagrodę Historyczną im. Kazimierza Moczarskiego na najlepszą książkę historyczną roku dotyczącą historii Polski po 1918 roku do współczesności jest jednym z najbardziej prestiżowych na polskim rynku księgarskim. Pierwsza edycja odbyła się w 2009 roku - o randze Konkursu stanowią laureaci ubiegłych lat oraz znakomite jury, w którego skład wchodzą wybitni polscy historycy i pisarze. Od 2019 roku dzięki decyzji i uchwale Rady m.st. Warszawy nagroda jest „pod skrzydłami” Miasta. Jej nazwa w pełnym brzmieniu to Nagroda Historyczna m.st. Warszawy im. Kazimierza Moczarskiego

Nagroda ma podwójny sens, jest hołdem dla historyków zajmujących się najnowszą historią Polski oraz upamiętnia postać Kazimierza Moczarskiego, patrona Nagrody, autora książki „Rozmowy z katem”- zapisu rozmów więziennych ze zbrodniarzem wojennym, Jürgenem Stroopem, z którym po wojnie przesiedział kilka miesięcy w jednej celi na warszawskim Mokotowie. Moczarski pisał w jednym z listów już po wyjściu na wolność w 1956 roku : "Nie lubię faszyzmu i dyktatury (...) Nie lubię frazesu i wielkich słów. (...) Nie lubię więzienia, terroru i gwałtu, miażdżenia palców i przypalania ogniem (...) Nie lubię pogardy dla człowieka. Nie lubię kandydatów na aniołów, bo stają się w końcu bydlakami. (...) A co lubię? Wolność, demokrację, socjalizm, solidarność międzynarodową i międzyludzką, poczucie godności własnej (...), czyste mieszkanie, prawidłowe jedzenie, dobre ubranie dla wszystkich, teatr, kino, koncert, sport, muzeum, naukę, książkę - dla wszystkich (...) kontrolę publiczną, wolną opinię publiczną. (...) I gest miłej ręki". I tym wartościom właśnie chce służyć ta nagroda. W Konkursie mogą startować autorskie prace historyczne (pierwsze polskie wydanie książki autora polskiego i pierwsze polskie wydanie przekładu autora zagranicznego), dzienniki i  pamiętniki oraz edycje źródłowe. Z uwagi na cel Konkursu, którym jest popularyzacja książki historycznej w Polsce, jury liczy na obecność w konkursie nie tylko książek ściśle naukowych, ale też adresowanych do szerokiego grona czytelników, których znakomitym przykładem są „Rozmowy z katem” Kazimierza Moczarskiego.

Zwycięzca otrzymuje nagrodę w wysokości 50 tys. złotych oraz statuetkę „Temperówkę” Kazimierza Moczarskiego, autorstwa Jacka Kowalskiego z warszawskiej ASP. Fundatorem nagrody jest m.st. Warszawa. Gala Nagrody odbywa się w okolicach 11 listopada, Święta Niepodległości, w Warszawie.

2021

2020

 

2019

2018

2017

2016

2015

2014

2013

2012

2011

2010

 

2009

Laureaci 2009-2021


Grzegorz Piątek, Najlepsze miasto świata. Warszawa w odbudowie 1944-1949

W.A.B, Warszawa 2020

Mariusz Mazur, Antykomunistycznego podziemia portret zbiorowy 1945-1956.
Aspekty mentalno-psychologiczne

Bellona/Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej, Warszawa-Lublin 2019

Olga Linkiewicz, Lokalność i nacjonalizm. Społeczności wiejskie w Galicji Wschodniej w dwudziestoleciu międzywojennym

Universitas, Kraków 2018

Jerzy Kochanowski, Rewolucja międzypaździernikowa. Polska 1956-1957
Znak Horyzont, Kraków 2017

Agata Zysiak, Punkty za pochodzenie. Powojenna modernizacja i uniwersytet w robotniczym mieście
Nomos, Kraków 2016

Andrzej Nowak, Pierwsza zdrada zachodu. 1920 – zapomniany appeasement
Wydawnictwo Literackie, Kraków 2015

Alexandra Richie, Warszawa 1944. Tragiczne powstanie
Przeł. Zofia Kunert, Wydawnictwo W.A.B. 2014

Karol Modzelewski, Zajeździmy kobyłę historii.Wyznania poobijanego jeźdźca
Wydawnictwo ISKRY, 2013

Marcin Zaremba, Wielka Trwoga. Polska 1944-1947
Wydawnictwo Znak, ISP PAN, 2012

Timothy Snyder, Skrwawione ziemie. Europa między Hitlerem a Stalinem
Przeł. Bartłomiej Pietrzyk
Wydawnictwo Świat Książki, 2011

Andrzej Friszke, Anatomia buntu. Kuroń, Modzelewski i Komandosi
Wydawnictwo Znak, 2010

Bogdan Gadomski, Biografia agenta. Największy agent policji politycznej II RP Józef-Josek Mützenmacher (1903-1947)
Wydawnictwo Tedson, 2009

Gunnar S. Paulsson, Utajone Miasto. Żydzi po aryjskiej stronie Warszawy 1940-1945
Przeł. Elżbieta Olender-Dmowska
Wydawnictwo Znak, IFiS PAN, 2008

 
_MG_6328.JPG

Jury Nagrody

 

Andrzej Friszke, przewodniczący jury
Profesor. Zajmuje się historią Polski XX wieku. Redaktor miesięcznika „Więź”. Pracuje w Instytucie Studiów Politycznych PAN, członek korespondent Akademii. Wykładowca Collegium Civitas. Autor wielu książek. Ostatnio wydał „Sprawa jedenastu. Uwięzienie przywódców NSZZ »Solidarność«”.

Antoni Dudek
Profesor. Politolog i historyk. Obecnie profesor zwyczajny Uniwersytetu im. Kardynała Stefana Wyszyńskiego. W latach 2011-16 członek i przewodniczący Rady Instytutu Pamięci Narodowej. Autor m.in. „Reglamentowanej rewolucji”, „Historii politycznej Polski 1989-2015” i „Od Mazowieckiego do Suchockiej. Pierwsze rządy wolnej Polski”.

Dobrochna Kałwa
Historyczka, adiunkt w Instytucie Historycznym UW. Autorka i współautorka książek Kobieta aktywna w Polsce międzywojennej: „Dylematy środowisk kobiecych”, „Obyczaje w Polsce”, „Migration als Ressource. Zur Pendelmigration polnischer Frauen in Privathaushalte der Bundesrepublik”, „From mentalities to anthropological history. Theory and methods”.

Jan Kofman
Profesor. Historyk, politolog, publicysta. Pracował m.in. w Instytucie Historii i Nauk Politycznych Uniwersytetu w Białymstoku i w Instytucie Studiów Politycznych PAN. Autor m.in. „Economic Nationalism and Development: Central and Eastern Europe between the Two Wars”.

Andrzej Krzysztof Kunert
Dr hab., historyk dziejów najnowszych Polski, autor wielu publikacji, ostatni sekretarz Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa 2010-16.

Anna Landau-Czajka
Historyczka i socjolożka. Zajmuje się historią stosunków polsko-żydowskich i historią społeczną w XX wieku. Profesor Instytutu Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk, członkini Komitetu Nauk Historycznych PAN. Autorka wielu książek, m.in. „Syn będzie Lech... Asymilacja Żydów w Polsce międzywojennej”, „Polska to nie oni. Polska i Polacy w polskojęzycznej prasie żydowskiej II Rzeczypospolitej”, „Koty w społeczeństwie II Rzeczypospolitej”.

Tomasz Łubieński
Pisarz, publicysta, redaktor naczelny „Nowych Książek”. Autor m.in. „Bić się czy nie bić?”, „M jak Mickiewicz”, „Ani triumf, ani zgon”, „Wszystko w rodzinie”.

Anna Machcewicz
Historyczka dziejów najnowszych, dziennikarka, autorka m.in. książek „Bunt. Strajki w Trójmieście. Sierpień 1980” i „Kazimierz Moczarski. Biografia”.

Katarzyna Madoń-Mitzner
Redaktor i praktyk historii mówionej, autorka wielu publikacji i wystaw związanych z XX-wieczną historią Polski. Współzałożycielka Ośrodka KARTA, zastępca dyrektora Domu Spotkań z Historią w Warszawie i kierownik Archiwum Historii Mówionej DSH i Ośrodka KARTA.

Tomasz Makowski
Historyk i bibliotekarz, dyrektor Biblioteki Narodowej i przewodniczący Krajowej Rady Bibliotecznej. Doktor historii. Autor wielu publikacji z zakresu historii książki i bibliotek od XVI do XX w. Redaktor naczelny „Polish Libraries”, przewodniczący Rady Muzeum Warszawy. Członek honorowy Association Internationale de Bibliophilie.

Daria Nałęcz
Profesor Uczelni Łazarskiego. W latach 1996-2006 naczelna dyrektor Archiwów Państwowych, a w latach 2012-15 podsekretarz stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Autorka m.in. „Snu o władzy. Inteligencja wobec niepodległości”.

Małgorzata Szejnert
Reporterka i pisarka. Przez 15 lat prowadziła dział reportażu „Gazety Wyborczej”. Autorka kilkunastu książek reporterskich. Laureatka m.in. Nagrody Literackiej Gdynia, Nagrody Literackiej Nike i Nagrody Literackiej im. Juliana Tuwima. W 2010 r. jurorzy Nagrody Literackiej Gdynia przyznali jej Nagrodę Osobną za twórczość wymykającą się wszelkim klasyfikacjom. W 2014 r. została odznaczona Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski. Prowadzi zajęcia w Polskiej Szkoły Reportażu.

Andrzej Wielowieyski
Żołnierz AK, prawnik, działacz katolicki. Uczestnik negocjacji podczas strajków w Stoczni Gdańskiej w sierpniu 1980 r. W latach 80. szef ekspertów Komisji Krajowej „Solidarności”. Współorganizator Okrągłego Stołu. Wicemarszałek Senatu, poseł na Sejm, a także poseł do Parlamentu Europejskiego. Były przewodniczący Polskiej Rady Ruchu Europejskiego.

Od początku Nagrody w pracach jury brali udział nieżyjący: Władysław BartoszewskiAndrzej GarlickiJuliusz RawiczTeresa Torańska i Piotr Nehring.

W jury zasiadali również: Paweł MachcewiczKrzysztof DudekAdolf Juzwenko, Katarzyna Madoń-Mitzner.

 
01-ganczak.jpg

Nominacje 2021

Jan Sehn. Tropiciel nazistów

Filip Gańczak

Wydawnictwo Czarne

Jan Sehn był przewodniczącym Okręgowej Komisji Badania Zbrodni Niemieckich w Krakowie. Przesłuchiwał komendanta Auschwitz Rudolfa Hoessa i komendanta KL Plaszow Amona Goetha. Przygotowywał proces oświęcimskiej załogi, a później Josefa Buehlera, zastępcy generalnego gubernatora Hansa Franka. Sehn, prawnik i sędzia, nie doświadczył hitlerowskich represji. Zbrodniarzy traktował humanitarnie, często w drobnych sprawach szedł im na rękę, lecz przy zbieraniu dowodów i odszukiwaniu świadków był niestrudzony, dokładny i bezkompromisowy. Czy w śledczej działalności przyświecały mu osobiste motywy? Biegle mówił po niemiecku, sam był potomkiem niemieckich kolonistów w Galicji. Filip Gańczak w reporterskiej książce nakreślił działalność człowieka, który był motorem polskich rozliczeń z niemiecką okupacją. film o książce

 

Korfanty. Silna bestia 

Józef Krzyk, Barbara Szmatloch,

Sonia Draga

 

Gdy 10 listopada 1918 r. uwolniony z Magdeburga Józef Piłsudski przyjechał do Warszawy, witało go ledwie kilka osób. Wojciecha Korfantego, który zjawił się tam pięć dni później, tłumy nosiły na ramionach i rzucały mu kwiaty pod nogi. Korfanty to jeden z najwybitniejszych osobistości II Rzeczypospolitej - był polskim komisarzem plebiscytowym i dyktatorem III powstania śląskiego. Jednak w zbiorowej pamięci pozostaje w cieniu swych rywali - w II RP dbali o to piłsudczycy, a w PRL nie pasowal do polityki historycznej państwa, która nie chciała akcentować śląskiej odrębności. To reporterska biografia lidera śląskiej chadecji. Autorzy podążają jego politycznymi i osobistymi losami, rysując tło historyczne tamtych czasów i pokazują złożoność relacji śląsko-polsko-niemieckich. film o książce

 

Dzika rzecz. Polska muzyka i transformacja 1989-1993

Rafał Księżyk

Wydawnictwo Czarne

„Można śmiało powiedzieć, że to z polskiego undergroundu wyszła iskra, która wznieciła Jesień Ludów w Europie w 1989 roku, kiedy rozpadł się blok wschodni” - pisze Rafał Księżyk w subiektywnej opowieści o polskiej muzyce niezależnej. Jest to zarazem historia polskiej kultury w stanie przejściowym, gdy wszystko mieszało się ze wszystkim, a do oficjalnego obiegu bez pukania wkroczyły kulturowe kody na miarę dzikich czasów. To ścieżka dźwiękowa rodzącego się kapitalizmu w wykonaniu Izraela, Armii, Kultu czy T.Love, ale także wykonawców spod znaku hip-hopu i techno. Zamiast socjologów i politologów o przemianach opowiadają tekściarze, którzy byli barometrami społecznego ciśnienia. Autor zebrał dziesiątki anegdot o podziemnych imprezach, narkotykowych modach i pierwocinach polskiego przemysłu fonograficznego. Dzika rzecz o dzikich czasach. film o książce

 

Propaganda bezprawia. O popularyzowaniu prawa w pierwszych latach Polski Ludowej

Jarosław Kuisz

Wydawnictwo Naukowe Scholar

Lata 1944-1947 to coś na kształt wojny domowej i rewolucji. „W zdewastowanym II wojną światową kraju jakakolwiek próba upowszechnienia wiedzy o prawie mogła się wydawać, eufemistycznie rzecz ujmując, ekstrawagancją” - pisze Jarosław Kuisz. A jednak propagowanie wiedzy o nowych aktach prawnych - i ich egzekwowaniu - wpisywało się w proces zdobycia i utrzymania władzy przez Polską Partię Robotniczą. Warunki, w jakich działali ówcześni propagatorzy, skłaniał do stosowania nowoczesnych technik i eksperymentowania z formą. Autor poddał analizie filmy dokumentalne, kroniki filmowe, publikacje prasowe, odczyty, pogadanki i audycje radiowe nie tylko po to, by wykazać ich propagandowy cel, ale pokazać sposoby, z którymi mierzy się każdy ustrój: jak specjalistyczne terminy i procedury przekazać prostymi słowami i przystępnymi obrazami. film o książce

 

 

Henryk Sławik 1894–1944. Biografia socjalisty

Tomasz Kurpierz

Instytut Pamięci Narodowej

 

W szufladzie na Henryka Sławika czekały paszporty, które umożliwiały wyjazd z rodziną do Szwajcarii lub Turcji. Mimo to aż do aresztowania przez Gestapo stał na czele Komitetu Obywatelskiego dla Spraw Opieki nad Polskimi Uchodźcami na Węgrzech. W Budapeszcie pomagał zbiegłym z okupowanego kraju Polakom, organizował dla ich dzieci szkoły i sierocińce. Współobywatelom wyznania mojżeszowego pomagał w zdobyciu fałszywych dokumentów tożsamości. Przyczynił do uratowania od kilku do kilkunastu tysięcy osób. Ale to tylko część jego biografii. Przed wojną Sławik należał na Śląsku do czołowych polityków Polskiej Partii Socjalistycznej. Był dziennikarzem i działaczem społecznym. Upominał się o prawa robotników, walczył o świecie państwo i na wiele lat przed wojną ostrzegał przed hitlerowskim reżimem. Książka Tomasza Kurpierza kreśli jego życie na tle sporów i wydarzeń burzliwej epoki. film o książce

 

Cięcia. Mówiona historia transformacji

Aleksandra Leyk, Joanna Wawrzyniak

Wydawnictwo Krytyki Politycznej

 

Książka oddaje głos pracownikom m.in. Wedla, Celulozy, Stomilu i FSO; robotnikom, kierownikom i dyrektorom. Podczas transformacji widzieli, jak państwowe giganty przekształcały się w oddziały zagranicznych korporacji mających siedziby od Stanów Zjednoczonych po Koreę Południową. Wraz z tymi zmianami do miejsc pracy przychodziły nowe modele zarządzania i pieniądze na modernizację w duchu kapitalizmu bez regulacji. Działy produkcji schodziły z piedestału, zastępowane przez marketingowców i menedżerów. Likwidacji ulegały przyzakładowe kluby, świetlice i ośrodki wczasowe. Wielkoprzemysłowe zakłady stawały się miejscem generowania zysku, a nie tworzenia sieci społecznych. Historie mówione autorki obudowały szkicem o polskiej prywatyzacji i globalnych tendencjach, które ją ukształtowały. film o książce

 

Rakowiecka w remoncie. Transformacja polityki bezpieczeństwa wewnętrznego Polski w latach 1989–1993

Arkadiusz Nyzio

Wydawnictwo Księgarnia Akademicka

Wyburzanie ścian, łatanie dziur czy tylko zerwanie starej czerwonej tapety? Tytułowa Rakowiecka to ulica na warszawskim Starym Mokotowie, przy której stała siedziba MSW, najważniejszego i najbardziej tajemniczego ministerstwa PRL. Za sprawą swej specyficznej roli było traktowane jako państwo w państwie, które po 1989 r. oparło się demokratycznym zmianom. Popularne stały się teorie spiskowe, że to Rakowiecka nadawała polityczny ton w rodzącej się III RP. Ale Arkadiusz Nyzio nie stawia powierzchownych diagnoz znanych z publicystyki. Autorska analiza zmian w MSW, które obejmowały nie tylko Służbę Bezpieczeństwa, ale także policję, straż graniczną, więziennictwo czy policję, daje wgląd w najważniejsze procesy polityczne okresu transformacji, a także pozwala zrozumieć genezę współczesnych problemów państwa polskiego. film o książce

 

Najlepsze miasto świata. Warszawa w odbudowie 1944-1949

Grzegorz Piątek

W.A.B.

 

Warszawy nie było. Po drugiej wojnie światowej większość budynków leżała w gruzach. I wtedy „sztab szaleńców szturmujących niebo”, jak jeden z kierowników nazwał Biuro Odbudowy Stolicy, zaczął pracować nad wskrzeszeniem miasta. Lecz architekci, inżynierowie, specjaliści od zieleni i konserwatorzy zabytków nie chcieli przywrócić miastu dawnego kształtu. Chcieli lepszego miasta - najlepszego. Z czytelnym układem komunikacyjnym, parkami i szerokimi arteriami. Upaństwowienie gruntów dało urbanistom większą swobodę w projektowaniu stolicy dla Polski Ludowej. Partyjni i bezpartyjni, a nawet dawni piłsudczycy, żołnierze AK czy współpracownicy rządu emigracyjnego, uznali, że zastane warunki są szansą na zmianę miasta. Bo to właśnie ludzie ze swoimi ambicjami, emocjami i nadziejami są równorzędnymi bohaterami książki o gruntach, kwartałach i cegłach. film o książce

 

Komunista na peryferiach władzy. Historia Leonarda Borkowicza (1912-1989)

Katarzyna Remback

Instytut Pamięci Narodowej

Kim to nie był Leonard Borkowicz? Dowódca pułku w 1 Dywizji Piechoty im. Tadeusza Kościuszki, zastępca komendanta głównego Milicji Obywatelskiej, wojewoda szczeciński, ambasador w Czechosłowacji, prezes Centralnego Urzędu Kinematografii - to tylko niektóre stanowiska, które piastował. Jeszcze przed wojną przystąpił do Komunistycznej Partii Polski. Na ławie oskarżonych siedział razem z Julią Brystygier, a na emeryturze Boże Narodzenie spędzał z Jakubem Bermanem. Był pryncypialny, inteligentny i czarujący, ale w partii stał zawsze w drugim szeregu. Pod koniec życia nazywał się antykomunistą i gdy zmęczony chorobą decydował się na samobójstwo, cieszył się z rozpadu systemu, który sam budował. Autorka pokazała skomplikowany obraz człowieka politycznego, nie tracąc z oczu ani środowiska, z którego wyrastał, ani wyrazistej osobowości. film o książce

Rzeczy osobiste. Opowieść o ubraniach w obozach koncentracyjnych i zagłady

Karolina Sulej

Wydawnictwo Czerwone i Czarne

Dla jednych był tylko "czerwoną szmatą", jak głosiły transparenty przed budynkami, w których miał mieć wykład. Dla drugich - wybitnym myślicielem, który metaforą jest w stanie uchwycić skomplikowaną treść współczesnego świata. Dla trzecich był wtórny, sentymentalny i powierzchowny. Dla czwartych był zagubionym pesymistą, dla piątych - marzycielem śniącym o lepszym świecie. Cytował św. Pawła, a jego cytował Benedykt XVI. Pisał, że w marksizmie-leninizmie skrystalizowała się mądrość ludzkości, ale Polska Ludowa wolała odebrać mu obywatelstwo. Dariusz Rosiak zmierzył się z życiem filozofa, który widział socjalizm z ludzką twarzą i kapitalizm z niewidzialną ręką. Diagnozował lęki człowieka, który pełnym koszykiem próbuje zasłonić wewnętrzną pustkę. film o książce

09-rembacka.jpg
08-piatek.jpg
05-kurouerz.jpg
07-nyzio.jpg
06-leyk.jpg
04-kuisz.jpg
03-ksiezyk.jpg
02-krzyk.jpg
10-sulej.jpg
01.gasztold.jpg
02.gauden.jpg
03.jundo.jpg
06.majewski.jpg
07.mazur.jpg
08.paczynska.jpg
04.kaczmarek.jpg
05.kozlowski.jpg
09.pleskot.jpg
10.rosiak.jpg

Nominacje 2020

Towarzysze z betonu. Dogmatyzm w PZPR 1980-1990

Przemysław Gasztold

Instytut Pamięci Narodowej

 

Gdy w 1989 r. Czesław Kiszczak zorientował się, że to nie on, ale któryś z polityków "Solidarności" zostanie premierem, ostrzegł ambasadora USA, że stu wysokich oficerów bezpieki i wojska obmyśla zamach stanu. Podobnie przez lata byli politycy PZPR twierdzili, że Okrągłemu Stołowi zagrażali "twardogłowi ekstremiści". Przemysław Gasztold prześledził losy "betonowych towarzyszy", którzy domagali się zaostrzenia kursu wobec "Solidarności". Książka opowiada, jak Wojciech Jaruzelski eliminował wpływy nieposłusznych marksistowskich ortodoksów. Tę walkę pod dywanem buldogów z epoletami rozumiało wówczas niewielu, ale jej wynik zaważył na losie państwa polskiego.

 

 

Lwów - kres iluzji. Opowieść o pogromie listopadowym 1918

Grzegorz Gauden

Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych "Universitas"

 

"Czy to naprawdę mogło się zdarzyć?" - pyta w posłowiu Andrzej Romanowski o przemilczany pogrom we Lwowie. Ten właśnie Lwów, który wzbudza tęsknotę nawet tych, którzy nigdy w nim nie byli. Ale jest też coś, o czym nie chcieliśmy pamiętać: co najmniej 70 zabitych, kilkuset rannych, tysiące obrabowanych mieszkań i sklepów, dewastowanie synagog, palenie Tor i strzelanie do Żydów, którzy chcieli ratować święte zwoje. Euforia pogromowa udzieliła się typom spod ciemnej gwiazdy, pijanemu żołdactwu oraz paniom w kapeluszach z woalkami i w rękawiczkach. "Tak nastąpił koniec Mickiewiczowskiej idyllicznej sielanki Rzeczypospolitej. Pan Tadeusz zabił Jankiela" - konkluduje Gauden.

 

 

Zakładnicy historii. Mniejszość polska w postradzieckiej Litwie

Barbara Jundo--Kaliszewska

Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego

 

Niewiele brakowało, a na początku lat 90. Wileńszczyzna mogłaby pogrążyć się w wojnie domowej. W związku z ogłoszeniem niepodległości przez Litwę w 1990 r. oficerowie Armii Radzieckiej zaproponowali mniejszości polskiej pomoc w tworzeniu oddziałów "samoobrony". "Gdyby oferta ta została wówczas przyjęta, najprawdopodobniej dziś sytuacja w regionie byłaby bliźniaczo podobna do tej w Naddniestrzu czy Abchazji" - pisze Barbara Jundo-Kaliszewska. Radzieckie służby specjalne próbowały zaostrzyć konflikt polsko-litewski, który uśpiony po II wojnie światowej wybuchł ze zdwojoną siłą pod koniec lat 80. Sięgając do XIX w., gdy formowała się nowoczesna narodowość litewska, autorka opisała spór między Polakami i Litwinami, źródła wzajemnych nieporozumień, animozji i sprzecznych ambicji narodowościowych.

 

 

Kiedy wybuchnie wojna? 1938. Studium kryzysu

Piotr M. Majewski

Wydawnictwo Krytyki Politycznej

 

"Serce każdego Polaka przepełnia mściwość i nie zniesie on, aby Czesi, których w głębi duszy lekceważy albo nawet nimi pogardza, mogli nie zapłacić mu za rzekomą krzywdę wyrządzoną przez to, że Śląsk Cieszyński należy do nas" - mówił Jaromir Smutny, pracownik czechosłowackiego ministerstwa spraw zagranicznych. Napisana z reporterskim wyczuciem książka Piotra M. Majewskiego to opowieść o zaspokojeniu hitlerowskiego apetytu czechosłowacką państwowością i studium sympatii i animozji łączących i dzielących państwa Europy Środkowej. Rozgrywanie tych emocji przez dyplomację mocarstw oraz niezdolność do współpracy Czechów i Polaków doprowadziły do upadku "sezonowych państw".

 

 

 

Antykomunistycznego podziemia portret zbiorowy 1945-1956. Aspekty mentalno-psychologiczne

Mariusz Mazur

Bellona/Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej

 

Lucjan Minkiewicz "Wiktor" z VI Brygady Wileńskiej sporządził latem 1946 r. notatkę o swoich podkomendnych: "Zagłoba" nie lubił obowiązków w przeciwieństwie do wódki i awantur, "Jastrząb" był powolny i leniwy, "Kukułce" można było zaufać we wszystkim, "Bóbr" odznaczał się odwagą, podczas gdy "Łoś" był wiecznie niezadowolony. Nie tylko w tym oddziale spotykały się osobowości skłonne do czynów heroicznych i awanturniczych. Mariusz Mazur wykorzystał wiedzę psychologiczną do nakreślenia portretu polskich partyzantów - obrazu pełnego niuansów. Jest to chyba jedna z niewielu naukowych książek, której autor poprzez zadawanie licznych pytań o wiele bardziej przybliża czytelnika do prawdy o drugim człowieku, niż gdyby za wszelką cenę próbował na nie odpowiedzieć.

 

 

Aktion gegen Universitäts-Professoren (Kraków, 6 listopada 1939 roku) i okupacyjne losy aresztowanych

Irena Paczyńska

Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego

 

Tytuł książki to jednocześnie nazwa akcji przeprowadzonej przeciwko polskim uczonym po zajęciu Krakowa przez wojska niemieckie. W jej wyniku uczeni Uniwersytetu Jagiellońskiego, Akademii Górniczej i Szkoły Handlowej zostali aresztowani, a następnie przewiezieni do obozów koncentracyjnych Sachsenhausen i Dachau. Książka opisuje przebieg tej operacji, starania o uwolnienie, a także późniejsze losy. Książka Ireny Paczyńskiej to więc nie tylko publikacja historyczna, ale także studium socjologiczno-psychologiczne zbiorowości uwięzionych uczonych i ich funkcjonowania w ekstremalnych warunkach. Publikację uzupełniają portrety oprawców, których ręka sprawiedliwości nie zawsze dosięgła.

 

 

Powstania śląskie 1919--1920-1921. Nieznana wojna polsko-niemiecka

Ryszard Kaczmarek

Wydawnictwo Literackie

 

Z powstaniami śląskimi można mieć problem, bo tylko pozornie przypominają wcześniejsze polskie zrywy narodowe. Ich celem nie było odzyskanie suwerennego państwa, ale próba zmiany ówczesnego układu geopolitycznego poprzez przyłączenie Górnego Śląska do już odrodzonej Polski. Ale charakter śląskich insurekcji był za każdym razem odmienny: dwa pierwsze były niewielkimi zrywami, trzecie miało znamiona regularnej wojny. Ryszard Kaczmarek pokazuje trzy odrębne śląskie konflikty, których geneza i cele zmieniały się w zależności nie tylko od sytuacji społecznej i militarnej między Katowicami a Opolem, ale także od decyzji podejmowanych w europejskich stolicach. Bo w Paryżu czy Londynie doskonale wiedziano, że Śląsk ze swym przemysłowym potencjałem wpływał na układ sił w całej Europie.

 

Koniec imperium MSW. Transformacja organów bezpieczeństwa państwa 1989-1990

Tomasz Kozłowski

Instytut Pamięci Narodowej

 

"Polityka to nie jest »Dziennik Telewizyjny«! Polityka to jesteśmy my, tu, na tym wysypisku śmieci! Albo stąd uda nam się wyjść, albo tu zostaniemy na zawsze!" -

krzyczy w "Psach" Władysława Pasikowskiego esbek w trakcie palenia kompromitujących dokumentów. Archiwa bezpieki - te zniszczone i te ukrywane w piwnicach byłych oficerów - były jednym z symboli transformacji ustrojowej. Tomasz Kozłowski zbadał, jak przebiegały likwidacja Służby Bezpieczeństwa i utworzenie Urzędu Ochrony Państwa. Zamiast teorii spiskowych o wszechwładnej agenturze czytelnik otrzymał wielopłaszczyznową analizę, która pozwala zrozumieć działania politycznych decydentów wraz z ich sukcesami i zaniedbaniami.

 

Góry i teczki. Opowieść człowieka umiarkowanego. Biografia mówiona Andrzeja Paczkowskiego

Patryk Pleskot

Instytut Pamięci Narodowej

 

Już sama okładka, na której prof. Andrzej Paczkowski zaciąga się papierosem ubrany w nonszalancko rozpiętą koszulę, daje przedsmak charakteru książki. Bo chociaż jej bohater to wybitny historyk z ogromnym dorobkiem, działacz opozycji demokratycznej oraz członek Kolegium IPN w pierwszych latach istnienia tej instytucji, wywiad rzeka nie przedstawia uładzonego życiorysu warszawskiego inteligenta. Prof. Paczkowski z dystansem do siebie opowiada o swoim rodzinnym domu, gdzie spotykali się członkowie KPP i AK, studiach i pracy, inwigilowaniu przez SB, zamiłowaniu do wspinaczki wysokogórskiej czy kulisach powstawania IPN. Drugim bohaterem książki jest codzienność PRL, która w tej książce zapracowała sobie na niejedną znakomitą anegdotę.

 

Bauman

Dariusz Rosiak

Mando

 

Dla jednych był tylko "czerwoną szmatą", jak głosiły transparenty przed budynkami, w których miał mieć wykład. Dla drugich - wybitnym myślicielem, który metaforą jest w stanie uchwycić skomplikowaną treść współczesnego świata. Dla trzecich był wtórny, sentymentalny i powierzchowny. Dla czwartych był zagubionym pesymistą, dla piątych - marzycielem śniącym o lepszym świecie. Cytował św. Pawła, a jego cytował Benedykt XVI. Pisał, że w marksizmie-leninizmie skrystalizowała się mądrość ludzkości, ale Polska Ludowa wolała odebrać mu obywatelstwo. Dariusz Rosiak zmierzył się z życiem filozofa, który widział socjalizm z ludzką twarzą i kapitalizm z niewidzialną ręką. Diagnozował lęki człowieka, który pełnym koszykiem próbuje zasłonić wewnętrzną pustkę.

1-jacek.jpg
2-hirszfeldowie.jpg
3-testamentprometeusza.jpg
4-lokalnoscinacjonalizm.jpg
5-policjanci.jpg
6-stommizm.jpg
7-falanga.jpg
8-sigalin.jpg
9-pod klatwa.jpg
10-polacyniemcy.jpg

Nominacje 2019

Jacek

Anna Bikont, Helena Łuczywo

Agora/Czarne

Karol Modzelewski powiedział, że to najbardziej drapieżna biografia Jacka Kuronia. Autorki zmierzyły się z burzliwym życiem człowieka, który z taką samą namiętnością zanurzał się w relacje osobiste jak w wypadki polityczne. Był zawsze tam, gdzie przejawiał się duch epoki: czerwone harcerstwo, Komitet Obrony Robotników, „Solidarność”, transformacja ustrojowa. Z odwagą walczył o sprawy, w które wierzył, nawet za cenę dezaprobaty własnego środowiska. Ale Bikont i Łuczywo nie napisały hagiografii. Wychwyciły przemilczane wątki i ubarwione historie z życia Kuronia, ale nie po to, by go zdyskredytować, tylko lepiej zrozumieć. Bo Kuronia losy i wybory to losy i wybory pokolenia, które dziecięcymi oczami widziało wojnę, a starczymi - wejście Polski do Unii Europejskiej.

Hirszfeldowie. Zrozumieć krew

Urszula Glensk

Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych Universitas

„Fascynująca i niezwykle treściwa biografia genialnego polskiego immunologa, którego życie i praca naukowa ściśle splatały się z historią Polski pierwszej połowy XX wieku” - tak o książce Urszuli Glensk napisała jeszcze przed Noblem Olga Tokarczuk. Ale jest to nie tylko biografia Ludwika Hirszfelda, wielkiego uczonego i odkrywcy prawa dziedziczenia krwi, ale również jego żony Hanny, twórczyni wrocławskiej szkoły pediatrycznej. Widzieli dwie wojny światowe, odrodzoną Polskę i zaprowadzenie stalinizmu. Oboje przeszli przez getto warszawskie, a relacje z tego okresu ich życia autorka upubliczniła po raz pierwszy. Powstał obraz dwóch heroicznych żywotów dwojga ludzi, dla których nie istniała sytuacja tak trudna, aby nie można było nieść pomocy drugiemu człowiekowi.

Testament Prometeusza. Źródła polityki wschodniej III Rzeczypospolitej

Paweł Kowal

Kolegium Europy Wschodniej/Instytut Studiów Politycznych PAN

Lata 1989-91 to geopolityczne trzęsienie ziemi, które zmieniło międzynarodowe otoczenie Polski. Wyłoniony w częściowo wolnych wyborach rząd musiał znaleźć receptę, jak postępować wobec niepodległościowych tendencji w republikach sowieckich oraz wobec samej Rosji, która pogrążała się w coraz większym chaosie. Paweł Kowal, historyk z politycznym doświadczeniem, wykorzystując niepublikowane dokumenty i dostęp do dyplomatów i urzędników wysokiego szczebla, zrekonstruował wyłanianie się idei neoprometeizmu. To połączenie myśli politycznej „Kultury” Jerzego Giedorycia, refleksji opozycji demokratycznej z lat 70. i 80. i poglądów Jana Pawła II w zetknięciu z planami amerykańskiej dyplomacji umożliwiło III RP odnalezienie się w nowych warunkach i prowadzenie aktywnej polityki na wschód od swych granic.

 

 

Lokalność i nacjonalizm. Społeczności wiejskie w Galicji Wschodniej w dwudziestoleciu międzywojennym

Olga Linkiewicz

Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych Universitas

„Mieszane ludzie” - to sformułowanie często pojawia się w wywiadach etnograficznych wykorzystanych przez Olgę Linkiewicz. Autorka popatrzyła na polsko-ukraińskie pogranicze nie z perspektywy nacjonalistycznych ideologów - polskich czy ukraińskich - ale z punktu widzenia mieszkańców, dla których jasne podziały były czymś niezrozumiałym i obcym. Badaczka opisała świat, w którym np. doskonale radzą sobie osoby uważające się za Polaków, ale posługujące się na co dzień językiem ruskim i wyznające grecki katolicyzm. Dwudziestolecie międzywojenne to jednak burzliwy czas dla lokalnych społeczności. Z jednej strony modernizacyjne działania państwa polskiego, a z drugiej rodzący się ukraiński nacjonalizm. Nowe tendencje zaczęły ingerować w dawne postrzeganie rzeczywistości i krewniaczo-sąsiedzkie powiązania.

Policjanci. Wizerunek Żydowskiej Służby Porządkowej w getcie warszawskim

Katarzyna Person

Żydowski Instytut Historyczny

W Izraelu przez wiele lat policja żydowska była tematem tabu. Z kolei w Polsce antysemickie publikacje, i te w 1968 r., i te współczesne, chętnie koncentrowały się na brutalności „żydowskiego gestapo”, by tym mocniej wybrzmiały opowieści o polskim heroizmie podczas okupacji. Książka Katarzyny Person o Żydowskiej Służbie Porządkowej w getcie warszawskim opisuje skomplikowaną i dwuznaczną sytuację, w jakiej znaleźli się mężczyźni, którzy zdecydowali się na ulicach zamkniętej żydowskiej dzielnicy kierować ruchem, sprawdzać czystość chodników, zapobiegać wykroczeniom, a następnie - łapać ludzi przeznaczonych na śmierć w Treblince. Z tego powodu już wtedy zostali wykluczeni z żydowskiej wspólnoty. Person na podstawie świadectw i relacji kieruje na nich światło, by zrozumieć, jak to się stało, że byli równocześnie ofiarami i oprawcami.

Stommizm. Biografia polityczna Stanisława Stommy

Radosław Ptaszyński

Znak

„Józefa Henelowa powiedziała, że „nie był ważniakiem”. To niemało jak na człowieka, który mógłby chwalić się wieloma dokonaniami. Przez prawie 20 lat zasiadał w Sejmie PRL i jako przewodniczącym Koła Posłów Znak godnie reprezentował katolicką część polskiego społeczeństwa. W 1976 r. jako jedyny poseł nie poparł wprowadzenia do konstytucji zapisu o przewodniej roli PZPR i przyjaźni z ZSRR. Wcześniej protestował przeciw agresji władz wobec zbuntowanej młodzieży podczas wydarzeń marcowych, a jako jeden z redaktorów „Tygodnika Powszechnego” odmówił zamieszczenia nekrologu Stalina. Ogromnie przysłużył się pojednaniu polsko-niemieckiemu. Uznawał geopolityczne realia, w jakich przyszło mu działać. Równocześnie jednak nie oszczędzał sił, by krok po kroku poszerzać sferę wolności w PRL.

Falanga. Ruch Narodowo-Radykalny

Szymon Rudnicki

Aspra

To książka o polskiej odmianie faszyzmu. Na ponad 800 stronach Szymon Rudnicki wskazuje cechy typowe dla tej ideologii i Ruchu Narodowo-Radykalnego: skrajny nacjonalizm, radykalny program społeczny i zmilitaryzowaną, wodzowską organizację. Do tego dochodził antysemityzm i chęć budowy państwa totalitarnego. RNR wyłonił się w 1935 r. po rozłamie w zdelegalizowanym rok wcześniej Obozie Narodowo-Radykalnym. Autor pieczołowicie odtworzył genezę, działalność i poglądy falangistów, w tym ich lidera Bolesława Piaseckiego, marzącego o mocarstwowej i czysto katolickiej Polsce. Rudnicki nie kryje dystansu wobec RNR, co pozwala mu rzetelnie wyjaśniać, co pchnęło głównie młodych ludzi mających być intelektualną elitą Polski do poparcia idei bliźniaczej wobec hitleryzmu.

Sigalin. Towarzysz odbudowy

Andrzej Skalimowski

Czarne

Józef Sigalin to jeden z ojców dzisiejszej Warszawy. Jednak osoby z taką przeszłością jak on nie stają się dziś patronami ulic i bohaterami masowej wyobraźni. Ten syn fabrykanckiej rodziny o żydowskich korzeniach kierował budową Trasy W-Z, MDM-u, później stawiał most Gdański i projektował Trasę Łazienkowską. Gdy w latach 1951-56 był naczelnym architektem Warszawy, miasto powstawało z gruzów, ale też otrzymało socrealistyczny stempel będący dowodem ideologicznej zależności wobec sowieckiego protektora. Sigalin, członek partii komunistycznej jeszcze przed wojną, bezwzględnie wykonywał polecenia władz. Równocześnie jednak pozostał wierny miłości do rodzinnego miasta, o czym świadczy chociażby zainspirowana i podjęta bezpośrednio przez niego decyzja o kompleksowej odbudowie Starego Miasta.

Pod klątwą. Społeczny portret pogromu kieleckiego

Joanna Tokarska-Bakir

Czarna Owca

To książka, bez której trudno będzie sobie wyobrazić dyskusję nie tylko o wydarzeniach z 4 lipca 1946 r., ale też ogólnie o tworzeniu polskiego systemu pod sowieckimi auspicjami. Warsztat antropologa opisującego świat z bliska i od dołu umożliwił autorce pokazanie, że partyjna lub ubecka legitymacja, milicyjny mundur czy sowiecki szynel nie przesądzały ani o poglądach, ani o przeszłości ich posiadacza. Z zebranych relacji przemawiają żołnierze Armii Krajowej i funkcjonariusze Urzędu Bezpieczeństwa, żydowscy repatrianci i przyszli emigranci, dozorcy i kolejarze, ludzie ze świecznika i ludzie zbędni. Ujęta w dwóch tomach gęsta, rozrastająca się z każdym rozdziałem sieć faktów i osób opiera się łatwemu streszczeniu i zadaje kłam ideologicznym podziałom na „swoich” i „obcych” czy komunistów i nacjonalistów.

Polacy - Niemcy. Sąsiedzi pod specjalnym nadzorem

Anna Wolff-Powęska

Wydawnictwo Poznańskie

W tym zbiorze artykułów z lat 1992-2017 spotyka się wiedza historyczna z publicystycznym temperamentem. Anna Wolff-Powęska, specjalistka w zakresie stosunków polsko-niemieckich i wieloletnia dyrektorka Instytutu Zachodniego w Poznaniu, przygląda się w nich relacjom między dwoma państwami, których sąsiedztwo obfitowało w XX wieku w wydarzenia, z których skutków nie mogą otrząsnąć się kolejne pokolenia i które wciąż kształtują sposób, w jaki patrzymy na siebie wzajemnie. Wolff-Powęska odkłamuje stereotypy, ujawnia intelektualne kalki i wskazuje traumy, których przepracowanie konieczne jest zarówno na wschód, jak i na zachód od Odry. Diagnozy z artykułów sprzed 20 lat wciąż dotykają istniejących problemów i każą się zastanowić, ile jeszcze czasu musi minąć, byśmy mogli zrozumieć najbliższego sąsiada.

 

Laureat 2020

 

Mariusz Mazur laureatem Nagrody Historycznej m.st. Warszawy im. Kazimierza Moczarskiego

15 grudnia 2020 r. została przyznana Nagroda Historyczna m.st. Warszawy im. Kazimierza Moczarskiego. Za najlepszą książkę o tematyce historycznej jury pod przewodnictwem prof. Andrzeja Friszkego uznało Antykomunistycznego podziemia portret zbiorowy 1945-1956. Aspekty mentalno-psychologiczne autorstwa prof. Mariusza Mazura.

- Nagroda historyczna dołączyła niedawno do grona miejskich nagród literackich - mówił prezydent Warszawy Rafał Trzaskowski. - To bardzo ważne, bo w ten sposób troszczymy się o jakość i uczciwość przekazu historycznego, ale też o pluralizm i szacunek dla różnych punktów widzenia. W ten sposób składamy także hołd pamięci Kazimierza Moczarskiego - patrona nagrody - warszawiaka, żołnierza Armii Krajowej, autora słynnych „Rozmów z katem”. Jego biografia, postawa i twórczość potwierdzają, jak bliskie mu były wartości, które promujemy nagrodą.

- Wirtualna formuła wydarzenia nie dziwi już nikogo, kiedy kultura przeniosła się do sieci - mówiła Aldona Machnowska-Góra, wiceprezydent Warszawy odpowiedzialna za kulturę. - Kultura stała się naszym łącznikiem. Dzięki niej powstaje wspólnota oparta na solidarności i zrozumieniu.

Jury doceniło, że choć książka podejmuje temat „żołnierzy wyklętych”, którzy stali się bohaterami masowej wyobraźni, a ich biografie są instrumentalnie wykorzystywane w propagandzie, to jednak autor napisał książkę wolną od politycznych intencji i niepodległą wobec intelektualnych schematów. Historyk wykorzystał wiedzę psychologiczną do nakreślenia portretu polskich partyzantów - obrazu pełnego niuansów i empatycznych rozważań. Skoncentrował się nie na potyczkach zbrojnych i liczebności oddziałów, lecz na mentalności, stanach psychicznych, uczuciach i lękach.

>>>> Laudacja prof. Andrzeja Friszke, przewodniczącego Jury (youtube.com)

https://wyborcza.pl/alehistoria/7,121681,26643414,prof-mariusz-mazur-partyzanci-walczyli-z-milosci-do-polski.html

Laureat otrzymał 50 tys. zł statuetkę - replikę temperówki patrona Nagrody, zaprojektowaną przez Jacka Kowalskiego z Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie.

Wydawcą nagrodzonej książki jest Bellona we współpracy z Wydawnictwem UMCS.

W tym roku finał nagrody odbył się podczas wydarzenia online. Prowadzącym wydarzenie był Maciej Orłoś, a gospodarzem Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN w Warszawie.


>>>> https://www.facebook.com/DomSpotkanzHistoria/videos/517844945798843

Laureatka 2019

W poniedziałek, 9 grudnia 2019, została przyznana Nagroda Historyczna m.st. Warszawy im. Kazimierza Moczarskiego. Najlepszą książką o tematyce historycznej została Lokalność i nacjonalizm. Społeczności wiejskie w Galicji Wschodniej w dwudziestoleciu międzywojennym Olgi Linkiewicz. Przewodniczący jury, prof. Andrzej Friszke, w laudacji uzasadniał wybór: Dziś zarówno w Polsce, jak i na Ukrainie toczy się spór o pamięć i interpretację wydarzeń ze wspólnej najnowszej historii. Książka Olgi Linkiewicz jest w tym sporze spojrzeniem wyjątkowym. Nie opowiada się po żadnej stronie, nie licytuje krzywd, nie zlicza ofiar i nie podaje statystyk. Wie, że takie dane, w obliczu skomplikowanych i wieloznacznych wymiarów lokalnej historii, raczej zaciemnią obraz zdarzeń, niż je wyjaśnią. Na społeczno-polityczną rzeczywistość Galicji Wschodniej w okresie międzywojennym spogląda z perspektywy wiejskich społeczności. Skupia się na losach konkretnych ludzi. Zachęca do uważnego wsłuchania się w ich opowieści, bo tylko w ten sposób możemy poznać mentalność, język, sposób postrzegania świata. Dzięki takiemu spojrzeniu łatwiej jest wyjść z kolein wzajemnych oskarżeń. W dalszej kolejności służyć to może wzajemnemu porozumieniu. Autorka otrzymała pięćdziesiąt tysięcy złotych oraz statuetkę – replikę temperówki patrona Nagrody. Wydawcą książki jest Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych Universitas.

Fot. Zuzanna Sosnowska/UM

Laureat 2018

Laureatem 10.edycji konkursu o Nagrodę Historyczna im Kazimierza Moczarskiego został Jerzy Kochanowski za książkę, Rewolucja międzypaździernikowa. Polska 1956-1957 Znak Horyzont Kraków 2017. Uroczystość wręczenia Nagrody odbyła się 7 grudnia 2018 roku w Pałacu Rzeczypospolitej w Warszawie, siedzibie Biblioteki Narodowej, partnera Gali. Nagrodę wręczyli Elżbieta Moczarska, prezes Fundacji im. Kazimierza i Zofii Moczarskich oraz Piotr Jakubowski, dyrektor Domu Spotkań z Historią - Instytucji Kultury m.st. Warszawy, fundatora Nagrody. Laudację wygłosił prof. Andrzej Friszke.

>> Wywiad z laureatem (wyborcza.pl)
>> O laureacie (wyborcza.pl)

>> Rewolucja międzypaździernikowa. Polska 1956-1957 (wyborcza.pl)