top of page
  • Facebook
do góry
FN_00909363_4561.jpg
Laureat 2022
nagroda-moczarskiego-2022-mgrochocki-129 Duży.jpeg

 

NAGRODA MOCZARSKIEGO - LAUREATKA ZA ROK 2022

Anna Wylegała laureatką konkursu o Nagrodę Historyczną m.st. Warszawy im. Kazimierza Moczarskiego 2022 za książkę "Był dwór, nie ma dworu. Reforma rolna w Polsce", Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2021!

27 listopada 2022 roku w przestrzeniach Czytelni Biblioteki Narodowej wręczyliśmy tegoroczną Nagrodę Historyczną m.st. Warszawy im. Kazimierza Moczarskiego. Wśród zgromadzonych gości byli wszyscy Finaliści tegorocznej Nagrody - 10 autorów i autorek najlepszych książek o historii Polski po 1918 roku wydanych w ubiegłym roku w Polsce. To był ich wieczór!  Gratulujemy! 

"Temperówkę Kazimierza Moczarskiego" oraz nagrodę finansową otrzymała Anna Wylegała za książkę "Był dwór, nie ma dworu. Reforma rolna w Polsce", Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2021. 

Galę uroczyście otworzył dr Tomasz Makowski, dyrektor Biblioteki Narodowej, członek Jury Nagrody Moczarskiego a swoim udziałem i głosem uświetnili ją: przedstawiciele Rady i Urzędu m.st. Warszawy - Agnieszka Wyrwał, przewodnicząca Komisji Kultury Rady m.st. Warszawy i dr Artur Jóźwik dyrektor Biura Kultury Urzędu m.st. Warszawy, Piotr Jakubowski, dyrektor Domu Spotkań z Historią w Warszawie, Elżbieta Moczarska, prezeska Fundacji im. Kazimierza i Zofii Moczarskich i red. Adam Michnik, redaktor naczelny "Gazety Wyborczej", partnera medialnego Nagrody Moczarskiego. Galę oprawił muzycznie Piotr Zabrocki a całość poprowadził red. Maciej Orłoś.

 

Werdykt jury Nagrody Historycznej m.st. Warszawy im. Kazimierza Moczarskiego 2022 uroczyście ogłosił prof. Andrzej Friszke, przewodniczący Jury. Zamieszczamy fragment laudacji prof. Friszkego:

 

Autorka opisała losy właścicieli majątków na Kielecczyźnie i mieszkańców okolicznych wsi. Pokazała, jak przebieg rewolucji społecznej – pozbawienie własności jednych i przekazanie jej komuś innemu – był zdeterminowany przez lokalny kontekst i indywidualne stosunki między członkami wiejskich społeczności. Książka jest więc nie tylko mikrohistorycznym studium przebiegu reformy, ale także opowiada o społecznych relacjach na wsi u zarania PRL.

 

Nagrodę Młodzieżowych Klubów Historycznych im. Kazimierza Moczarskiego odebrała z rąk młodzieży Katarzyna Surmiak-Domańska za książkę "Czystka", Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2021.

Zachęcamy do zapoznania się relacją na stronach internetowych:

https://wyborcza.pl/alehistoria/7,121681,29190834,z-reformy-rolnej-wylonilo-sie-nowe-spoleczenstwo-anna-wylegala.html

 

https://kultura.um.warszawa.pl/-/nagroda-moczarskiego-przyznana-po-raz-14

 

https://wyborcza.pl/alehistoria/7,121681,29198701,chlopi-byli-w-stanie-przelknac-empatie-dla-dziedzica-by-dostac.html

nagroda-moczarskiego-2022-mgrochocki-41 Duży.jpeg
nagroda-moczarskiego-2022-mgrochocki-55 Duży.jpeg
nagroda-moczarskiego-2022-mgrochocki-139 Duży.jpeg
O nagrodzie

O Nagrodzie Historycznej im. Kazimierza Moczarskiego

 

Konkurs o Nagrodę Historyczną im. Kazimierza Moczarskiego na najlepszą książkę historyczną roku dotyczącą historii Polski po 1918 roku do współczesności jest jednym z najbardziej prestiżowych na polskim rynku księgarskim. Pierwsza edycja odbyła się w 2009 roku - o randze Konkursu stanowią laureaci ubiegłych lat oraz znakomite jury, w którego skład wchodzą wybitni polscy historycy i pisarze. Od 2019 roku dzięki decyzji i uchwale Rady m.st. Warszawy nagroda jest „pod skrzydłami” Miasta. Jej nazwa w pełnym brzmieniu to Nagroda Historyczna m.st. Warszawy im. Kazimierza Moczarskiego

Nagroda ma podwójny sens, jest hołdem dla historyków zajmujących się najnowszą historią Polski oraz upamiętnia postać Kazimierza Moczarskiego, patrona Nagrody, autora książki „Rozmowy z katem”- zapisu rozmów więziennych ze zbrodniarzem wojennym, Jürgenem Stroopem, z którym po wojnie przesiedział kilka miesięcy w jednej celi na warszawskim Mokotowie. Moczarski pisał w jednym z listów już po wyjściu na wolność w 1956 roku : "Nie lubię faszyzmu i dyktatury (...) Nie lubię frazesu i wielkich słów. (...) Nie lubię więzienia, terroru i gwałtu, miażdżenia palców i przypalania ogniem (...) Nie lubię pogardy dla człowieka. Nie lubię kandydatów na aniołów, bo stają się w końcu bydlakami. (...) A co lubię? Wolność, demokrację, socjalizm, solidarność międzynarodową i międzyludzką, poczucie godności własnej (...), czyste mieszkanie, prawidłowe jedzenie, dobre ubranie dla wszystkich, teatr, kino, koncert, sport, muzeum, naukę, książkę - dla wszystkich (...) kontrolę publiczną, wolną opinię publiczną. (...) I gest miłej ręki". I tym wartościom właśnie chce służyć ta nagroda. W Konkursie mogą startować autorskie prace historyczne (pierwsze polskie wydanie książki autora polskiego i pierwsze polskie wydanie przekładu autora zagranicznego), dzienniki i  pamiętniki oraz edycje źródłowe. Z uwagi na cel Konkursu, którym jest popularyzacja książki historycznej w Polsce, jury liczy na obecność w konkursie nie tylko książek ściśle naukowych, ale też adresowanych do szerokiego grona czytelników, których znakomitym przykładem są „Rozmowy z katem” Kazimierza Moczarskiego.

Zwycięzca otrzymuje nagrodę w wysokości 50 tys. złotych oraz statuetkę „Temperówkę” Kazimierza Moczarskiego, autorstwa Jacka Kowalskiego z warszawskiej ASP. Fundatorem nagrody jest m.st. Warszawa. Gala Nagrody odbywa się w okolicach 11 listopada, Święta Niepodległości, w Warszawie.

2022

2021

2020

 

2019

2018

2017

2016

2015

2014

2013

2012

2011

2010

2009

      Laureaci 2009-2022


Anna Wylegała, Był dwór, nie ma dworu. Reforma rolna w Polsce

Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2021  

Grzegorz Piątek, Najlepsze miasto świata. Warszawa w odbudowie 1944-1949

W.A.B, Warszawa 2020

Mariusz Mazur, Antykomunistycznego podziemia portret zbiorowy 1945-1956.
Aspekty mentalno-psychologiczne

Bellona/Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej, Warszawa-Lublin 2019

Olga Linkiewicz, Lokalność i nacjonalizm. Społeczności wiejskie w Galicji Wschodniej w dwudziestoleciu międzywojennym

Universitas, Kraków 2018

Jerzy Kochanowski, Rewolucja międzypaździernikowa. Polska 1956-1957
Znak Horyzont, Kraków 2017

Agata Zysiak, Punkty za pochodzenie. Powojenna modernizacja i uniwersytet w robotniczym mieście
Nomos, Kraków 2016

Andrzej Nowak, Pierwsza zdrada zachodu. 1920 – zapomniany appeasement
Wydawnictwo Literackie, Kraków 2015

Alexandra Richie, Warszawa 1944. Tragiczne powstanie
Przeł. Zofia Kunert, Wydawnictwo W.A.B. 2014

Karol Modzelewski, Zajeździmy kobyłę historii.Wyznania poobijanego jeźdźca
Wydawnictwo ISKRY, 2013

Marcin Zaremba, Wielka Trwoga. Polska 1944-1947
Wydawnictwo Znak, ISP PAN, 2012

Timothy Snyder, Skrwawione ziemie. Europa między Hitlerem a Stalinem
Przeł. Bartłomiej Pietrzyk
Wydawnictwo Świat Książki, 2011

Andrzej Friszke, Anatomia buntu. Kuroń, Modzelewski i Komandosi
Wydawnictwo Znak, 2010

Bogdan Gadomski, Biografia agenta. Największy agent policji politycznej II RP Józef-Josek Mützenmacher (1903-1947)
Wydawnictwo Tedson, 2009

Gunnar S. Paulsson, Utajone Miasto. Żydzi po aryjskiej stronie Warszawy 1940-1945
Przeł. Elżbieta Olender-Dmowska
Wydawnictwo Znak, IFiS PAN, 2008

Jurorzy
_MG_6328.JPG

Jury Nagrody

 

Andrzej Friszke, przewodniczący jury
Profesor. Zajmuje się historią Polski XX wieku. Redaktor miesięcznika „Więź”. Pracuje w Instytucie Studiów Politycznych PAN, członek korespondent Akademii. Wykładowca Collegium Civitas. Autor wielu książek. Ostatnio wydał „Sprawa jedenastu. Uwięzienie przywódców NSZZ »Solidarność«”.

Antoni Dudek
Profesor. Politolog i historyk. Obecnie profesor zwyczajny Uniwersytetu im. Kardynała Stefana Wyszyńskiego. W latach 2011-16 członek i przewodniczący Rady Instytutu Pamięci Narodowej. Autor m.in. „Reglamentowanej rewolucji”, „Historii politycznej Polski 1989-2015” i „Od Mazowieckiego do Suchockiej. Pierwsze rządy wolnej Polski”.

Dobrochna Kałwa
Historyczka, adiunkt w Instytucie Historycznym UW. Autorka i współautorka książek Kobieta aktywna w Polsce międzywojennej: „Dylematy środowisk kobiecych”, „Obyczaje w Polsce”, „Migration als Ressource. Zur Pendelmigration polnischer Frauen in Privathaushalte der Bundesrepublik”, „From mentalities to anthropological history. Theory and methods”.

Jan Kofman
Profesor. Historyk, politolog, publicysta. Pracował m.in. w Instytucie Historii i Nauk Politycznych Uniwersytetu w Białymstoku i w Instytucie Studiów Politycznych PAN. Autor m.in. „Economic Nationalism and Development: Central and Eastern Europe between the Two Wars”.

Andrzej Krzysztof Kunert
Dr hab., historyk dziejów najnowszych Polski, autor wielu publikacji, ostatni sekretarz Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa 2010-16.

Anna Landau-Czajka
Historyczka i socjolożka. Zajmuje się historią stosunków polsko-żydowskich i historią społeczną w XX wieku. Profesor Instytutu Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk, członkini Komitetu Nauk Historycznych PAN. Autorka wielu książek, m.in. „Syn będzie Lech... Asymilacja Żydów w Polsce międzywojennej”, „Polska to nie oni. Polska i Polacy w polskojęzycznej prasie żydowskiej II Rzeczypospolitej”, „Koty w społeczeństwie II Rzeczypospolitej”.

Tomasz Łubieński
Pisarz, publicysta, redaktor naczelny „Nowych Książek”. Autor m.in. „Bić się czy nie bić?”, „M jak Mickiewicz”, „Ani triumf, ani zgon”, „Wszystko w rodzinie”.

Anna Machcewicz
Historyczka dziejów najnowszych, dziennikarka, autorka m.in. książek „Bunt. Strajki w Trójmieście. Sierpień 1980” i „Kazimierz Moczarski. Biografia”.

Katarzyna Madoń-Mitzner
Redaktor i praktyk historii mówionej, autorka wielu publikacji i wystaw związanych z XX-wieczną historią Polski. Współzałożycielka Ośrodka KARTA, zastępca dyrektora Domu Spotkań z Historią w Warszawie i kierownik Archiwum Historii Mówionej DSH i Ośrodka KARTA.

Tomasz Makowski
Historyk i bibliotekarz, dyrektor Biblioteki Narodowej i przewodniczący Krajowej Rady Bibliotecznej. Doktor historii. Autor wielu publikacji z zakresu historii książki i bibliotek od XVI do XX w. Redaktor naczelny „Polish Libraries”, przewodniczący Rady Muzeum Warszawy. Członek honorowy Association Internationale de Bibliophilie.

Daria Nałęcz
Profesor Uczelni Łazarskiego. W latach 1996-2006 naczelna dyrektor Archiwów Państwowych, a w latach 2012-15 podsekretarz stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Autorka m.in. „Snu o władzy. Inteligencja wobec niepodległości”.

Małgorzata Szejnert
Reporterka i pisarka. Przez 15 lat prowadziła dział reportażu „Gazety Wyborczej”. Autorka kilkunastu książek reporterskich. Laureatka m.in. Nagrody Literackiej Gdynia, Nagrody Literackiej Nike i Nagrody Literackiej im. Juliana Tuwima. W 2010 r. jurorzy Nagrody Literackiej Gdynia przyznali jej Nagrodę Osobną za twórczość wymykającą się wszelkim klasyfikacjom. W 2014 r. została odznaczona Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski. Prowadzi zajęcia w Polskiej Szkoły Reportażu.

Andrzej Wielowieyski
Żołnierz AK, prawnik, działacz katolicki. Uczestnik negocjacji podczas strajków w Stoczni Gdańskiej w sierpniu 1980 r. W latach 80. szef ekspertów Komisji Krajowej „Solidarności”. Współorganizator Okrągłego Stołu. Wicemarszałek Senatu, poseł na Sejm, a także poseł do Parlamentu Europejskiego. Były przewodniczący Polskiej Rady Ruchu Europejskiego.

Od początku Nagrody w pracach jury brali udział nieżyjący: Władysław BartoszewskiAndrzej GarlickiJuliusz RawiczTeresa Torańska i Piotr Nehring.

W jury zasiadali również: Paweł MachcewiczKrzysztof DudekAdolf Juzwenko, Katarzyna Madoń-Mitzner.

image_edited.jpg

LAUREAT 2021

3 grudnia 2021 roku została przyznana Nagroda Historyczna m.st. Warszawy im. Kazimierza Moczarskiego. Za najlepszą książkę o tematyce historycznej jury pod przewodnictwem prof. Andrzeja Friszkego uznało „Najlepsze miasto świata. Warszawa w odbudowie 1944-1949” Grzegorza Piątka!

Jury doceniło książkę, w której temat powojennej odbudowy Warszawy został ujęty w sposób nowatorski i panoramiczny. Autor pokazał wielkie urbanistyczne problemy dawnej Warszawy, jej adoptowanie do roli stolicy państwa w II Rzeczypospolitej i mało znane koncepcje urbanistyczne okresu dwudziestolecia, kiedy szukano drogi rozwoju stolic zachodniej Europy — to wszystko wpłynęło na to, jak do odbudowy Warszawy zabrali się architekci i urbaniści.

Prof. Andrzej Friszke w laudacji napisał: „Najcenniejsze w książce Grzegorza Piątka jest pokazanie ludzi, urbanistów, architektów, skupionych w Biurze Odbudowy Stolicy, którzy podjęli wielkie wyzwanie zbudowania miasta; ocalenia zabytków, znaków polskiej tożsamości historycznej, ale też stworzenia podstaw rozwoju wielkiej aglomeracji. Autor pokazuje tych ludzi, sięgając do przedwojennych ich środowisk, wyznawanych idei, zdobywanych doświadczeń. W BOS skupili się dawni współpracownicy władz sanacyjnych, komuniści, ludzie z AK i przybysze ze wschodu. Odbudowanie i zbudowanie Warszawy było dziełem nadrzędnym, które ich połączyło, pozwoliło ponad różnicami służyć wielkiemu bieżącemu celowi. Jest w tej opowieści zatem także metafora powojennych losów Polaków, gdzie mieszały się wielkie dramaty polityczne, brak wolności i niepodległości — autor wszystko to zauważa w lapidarnych komentarzach i wskazywaniu na drogę ustalania kluczowych decyzji, ale równoległym nurtem było przywracanie kraju do życia, do codziennego funkcjonowania. Ta złożona prawda zbyt często nam umyka, przesłania ją czarno-biały schemat opisywania lat powojennych. Książka Grzegorza Piątka na przykładzie tak wielkiego dzieła, jakim było odbudowanie — czy może w znacznej mierze zbudowanie od nowa — Warszawy, poszerza horyzont spojrzenia na tę epokę”.

„Jestem podwójnie zaskoczony i podwójnie dumny, ponieważ nie jestem historykiem” — powiedział Grzegorz Piątek po otrzymaniu nagrody. „I to że ta książka została dostrzeżona w tym konkursie, jest dla mnie niezwykle cennym potwierdzeniem, że ma wartość jako książka historyczna. Dziękuję bardzo szacownemu jury. Mam nadzieję, że dzięki nagrodzie książka sprawi, że historia o odbudowie stolicy stanie się nierozerwalną częścią narracji historycznej o Warszawie”.

>>Transmisja z Finałowej Gali w 2021 roku

>>Wywiad przeprowadzony z Laureatem

Laureat 2020

 

Mariusz Mazur laureatem Nagrody Historycznej m.st. Warszawy im. Kazimierza Moczarskiego

15 grudnia 2020 r. została przyznana Nagroda Historyczna m.st. Warszawy im. Kazimierza Moczarskiego. Za najlepszą książkę o tematyce historycznej jury pod przewodnictwem prof. Andrzeja Friszkego uznało Antykomunistycznego podziemia portret zbiorowy 1945-1956. Aspekty mentalno-psychologiczne autorstwa prof. Mariusza Mazura.

- Nagroda historyczna dołączyła niedawno do grona miejskich nagród literackich - mówił prezydent Warszawy Rafał Trzaskowski. - To bardzo ważne, bo w ten sposób troszczymy się o jakość i uczciwość przekazu historycznego, ale też o pluralizm i szacunek dla różnych punktów widzenia. W ten sposób składamy także hołd pamięci Kazimierza Moczarskiego - patrona nagrody - warszawiaka, żołnierza Armii Krajowej, autora słynnych „Rozmów z katem”. Jego biografia, postawa i twórczość potwierdzają, jak bliskie mu były wartości, które promujemy nagrodą.

- Wirtualna formuła wydarzenia nie dziwi już nikogo, kiedy kultura przeniosła się do sieci - mówiła Aldona Machnowska-Góra, wiceprezydent Warszawy odpowiedzialna za kulturę. - Kultura stała się naszym łącznikiem. Dzięki niej powstaje wspólnota oparta na solidarności i zrozumieniu.

Jury doceniło, że choć książka podejmuje temat „żołnierzy wyklętych”, którzy stali się bohaterami masowej wyobraźni, a ich biografie są instrumentalnie wykorzystywane w propagandzie, to jednak autor napisał książkę wolną od politycznych intencji i niepodległą wobec intelektualnych schematów. Historyk wykorzystał wiedzę psychologiczną do nakreślenia portretu polskich partyzantów - obrazu pełnego niuansów i empatycznych rozważań. Skoncentrował się nie na potyczkach zbrojnych i liczebności oddziałów, lecz na mentalności, stanach psychicznych, uczuciach i lękach.

>>>> Laudacja prof. Andrzeja Friszke, przewodniczącego Jury (youtube.com)

https://wyborcza.pl/alehistoria/7,121681,26643414,prof-mariusz-mazur-partyzanci-walczyli-z-milosci-do-polski.html

Laureat otrzymał 50 tys. zł statuetkę - replikę temperówki patrona Nagrody, zaprojektowaną przez Jacka Kowalskiego z Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie.

Wydawcą nagrodzonej książki jest Bellona we współpracy z Wydawnictwem UMCS.

W tym roku finał nagrody odbył się podczas wydarzenia online. Prowadzącym wydarzenie był Maciej Orłoś, a gospodarzem Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN w Warszawie.


>>>> https://www.facebook.com/DomSpotkanzHistoria/videos/517844945798843

laureat

Laureatka 2019

W poniedziałek, 9 grudnia 2019, została przyznana Nagroda Historyczna m.st. Warszawy im. Kazimierza Moczarskiego. Najlepszą książką o tematyce historycznej została Lokalność i nacjonalizm. Społeczności wiejskie w Galicji Wschodniej w dwudziestoleciu międzywojennym Olgi Linkiewicz. Przewodniczący jury, prof. Andrzej Friszke, w laudacji uzasadniał wybór: Dziś zarówno w Polsce, jak i na Ukrainie toczy się spór o pamięć i interpretację wydarzeń ze wspólnej najnowszej historii. Książka Olgi Linkiewicz jest w tym sporze spojrzeniem wyjątkowym. Nie opowiada się po żadnej stronie, nie licytuje krzywd, nie zlicza ofiar i nie podaje statystyk. Wie, że takie dane, w obliczu skomplikowanych i wieloznacznych wymiarów lokalnej historii, raczej zaciemnią obraz zdarzeń, niż je wyjaśnią. Na społeczno-polityczną rzeczywistość Galicji Wschodniej w okresie międzywojennym spogląda z perspektywy wiejskich społeczności. Skupia się na losach konkretnych ludzi. Zachęca do uważnego wsłuchania się w ich opowieści, bo tylko w ten sposób możemy poznać mentalność, język, sposób postrzegania świata. Dzięki takiemu spojrzeniu łatwiej jest wyjść z kolein wzajemnych oskarżeń. W dalszej kolejności służyć to może wzajemnemu porozumieniu. Autorka otrzymała pięćdziesiąt tysięcy złotych oraz statuetkę – replikę temperówki patrona Nagrody. Wydawcą książki jest Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych Universitas.

Fot. Zuzanna Sosnowska/UM

Laureat 2018

Laureatem 10.edycji konkursu o Nagrodę Historyczna im Kazimierza Moczarskiego został Jerzy Kochanowski za książkę, Rewolucja międzypaździernikowa. Polska 1956-1957 Znak Horyzont Kraków 2017. Uroczystość wręczenia Nagrody odbyła się 7 grudnia 2018 roku w Pałacu Rzeczypospolitej w Warszawie, siedzibie Biblioteki Narodowej, partnera Gali. Nagrodę wręczyli Elżbieta Moczarska, prezes Fundacji im. Kazimierza i Zofii Moczarskich oraz Piotr Jakubowski, dyrektor Domu Spotkań z Historią - Instytucji Kultury m.st. Warszawy, fundatora Nagrody. Laudację wygłosił prof. Andrzej Friszke.

>> Wywiad z laureatem (wyborcza.pl)
>> O laureacie (wyborcza.pl)

>> Rewolucja międzypaździernikowa. Polska 1956-1957 (wyborcza.pl)